| |
|
 |
Todo o val da conca do río Cadagua,
da nome a tódolos vals de Mena. Os asentamentos humans nesta zona (conca
do Cadagua) corresponden a núcleos dispersos con edificacións
individuais que constituien unha unidade autosuficiente, formada por
unha casa principal e unha serie de construccións auxiliares. En
moitos casos, cercado todo elo con parede de pedra donde entran o
horte e o leñeiro.
Non sigue un estilo de casa homoxénea coma ocurre nos vals de Angulo,
Tudela, Ordunte...
Consévanse mostras de entramado de madeira en varias edificacións (Villasuso,
Villasana, Leciñana, Concejero...). |
|
A tipoloxía da casa de Villasana de Mena merece unha mención aparte.
Villasana, dende o ano 1260 ata os
nosos días, non deixou descansa-la histotia.
No século XIII otórgaselle a
categoría de Villa, tíduo que ainda sustenta. Ao mesmo tempo se lle
concede o fuero de Logroño, ao igoal que a Valmaseda (Vizcaya).
A maioria das vilas contan cún
trazado urbanistico moi similar e caracteristico. Fórmanse ruas,
sempre tres e paralelas. A rua maior ou do medio e duas laterais. A
vida social e económica xira en torno a esas ruas anque a que cobra
máis vida sempre é a central.
Polo xeral, as
vilas fortifícanse.
|
|
O casco antergo de Villasana centrase na rua do Medio, a Bajera e
maila Encimera. As casas están pegadas unhas a outras e a certos
metros hai un cantón para comunicar unhas ruas cas ruas paralelas.
Algunhas das casas conservan o entramado de madeira e balcóns que
abarcan toda a fachada.
Unha edificación moi singular é a
“casa barco” ou “casa fuelle”, a pioneira na rua El Medio e o edificio
emblemético da vila. |
 |
| |
|
|
O VAL DE ANGULO naceu e medrou
gracias a ser un lugar de paso ente a zona alavesa e a meseta. Velahí,
que seus habitantes se fixeran arrieros e se dedicasen ao transporte.
Ainda hose, se pode facer “ o porto dos arrieros “ senda inhóspita que
sube o porto de Angulo. |
|
 |
As suas casas conservan a
tipoloxía da socarreña nas suas fachadas. Un pequeno furado na fachada
da casa donde se metia o carro e tódolos artiluxios relacionados coa
arrieria.
O val de Angulo cos seus sete
barrios, seus poucos habitantes, moita vexetación, auga que soa e se
deixa ver nas suas cascadas, casas escondidas entre os árbores e a
Peña coma telón de fondo, convírteno nún paisaxe singular e deficil de
superar.
|
|
O VAL DE AYEGA
e un val distinto a tódolos demáis meneses. Moi pechado entre montes e
tendo o verde intenso dos prados coma protagonista, suas pequenas
vilas pasan desapercibidas por duas razóns: son poucas e suas casas
están todas arremoiñadas.
Antuñano, Arza, San Pelayo,
Orrantia e os barrios de Las Arenas, La Azuela (abandoado) e Tramarría
(abandoado).
|

|
|
O VAL DE ORDUNTE. O boceto do val
de Ordunte dibuxouse pensando no seu rio Ordunte. Practicamente
tódalas vilas están a sua beira.
|
|
 |
O barrio de Sobreviñas, que vive
un pouco alonxado do rio conserva varias casas coa solana típica
cántabra, orientada ao sol de mediodía. Esto debese a proximidade con
terras cántabras, xa que soio hai que pasa-los montes Ordunte e se
entra en Cantabria. A pedra das casas orduntesas é arenisca coma toda
a conca do seu río e os solos do cordón montañoso de Ordunte.
|
|
O VAL DE TUDELA
é unha mostra clara da influenza de nosos veciños, os vascos. O
caserío aparece en tódolos núcleos. Sen as grandes dimensións do
caserío vasco pero coa mesma tipoloxía: teitos a duas aguas e na
fachada principal, a solana protexida por un salinte no aleiro. |
|
O texido urbán de Tudela é discontinuo
anque o trazado edificase na maioria dos casos aproveitando a pendente
da ladeira (Santa María, Araduenga, Luengas, Santa Olaja). Outras
arredor dunha praza como Santiago, Berrandulez.
Artieta, Valluerca e Ciella viven
na cúspide dunha revilla. |
 |
Ver Arquitectura popular
|
|